Uliza njia katika miji mingi ya pili ya Afrika inayokua kwa kasi, na mara chache utasikia jina la barabara. Utaambiwa kuhusu mzunguko, kanisa lenye geti la bluu, kituo cha mafuta kabla ya mlima, kona baada ya soko ambapo barabara huharibika mvua ikinyesha. Miji hii ina ramani. Ila ramani hizo haziko pale ambapo majukwaa makubwa yanatarajia ziwe.
Hii ndiyo miji tunayoijengea Twende. Tunaanzia DRC na Uganda, kisha tutapanuka kote Afrika Mashariki na Kati, tukiwa na lengo moja: kuwa jibu la Afrika kwa usafiri salama mijini. Ndiyo sababu uamuzi uliokuwa mstari mmoja tu kwenye orodha yetu ya kazi, "chagua SDK ya ramani kwa programu ya abiria", mwishowe uliunda kiini cha kila kitu tulichojenga tangu hapo.
Hii ni hadithi ya kwa nini tulihama kutoka Google Maps kwenda Mapbox, tulichokikuta upande wa pili, na msimamo tuliotoka nao: kampuni ya usafiri inayokodisha ramani yake inakodisha bidhaa yake.
Kampuni ya usafiri wa kuita gari ni kampuni ya ramani
Ukipunguza programu ya kuita gari au pikipiki hadi kiini chake, karibu kila kinachobaki kinahusu mahali. Abiria yuko wapi? Dereva yupi yuko karibu zaidi kwa barabara, si kwa mstari wa moja kwa moja? Atapita njia gani, na itachukua muda gani? Nauli inatoka wapi? Bei za Twende hazibadiliki na zinakokotolewa kutokana na njia, kwa hiyo jibu la swali hilo la mwisho ni, kihalisia, mstari uliochorwa kwenye ramani.
Ramani si mandhari ya nyuma ya bidhaa. Ni uso ambao kila uamuzi hufanyika juu yake: na abiria anayechagua mahali pa kuchukuliwa, na dereva anayefuata njia, na sisi tunapochunguza kwa nini ombi katika mtaa mmoja lilipata dereva baada ya dakika tatu na katika mtaa mwingine baada ya dakika kumi na mbili.
Kwa hiyo tulipochagua teknolojia yetu ya ramani, hatukuwa tunachagua kipande tu cha mfumo. Tulikuwa tunachagua ni kiasi gani cha bidhaa yetu wenyewe tungeruhusiwa kukiona, kukiunda na kukibadilisha.
Mambo ambayo Google inayafanya vizuri
Tunataka kuwa wa haki hapa, kwa sababu toleo la uvivu la makala hii lingesema "Google ni mbaya, Mapbox ni nzuri", na hilo si kweli.
Google Maps ni bidhaa ya ajabu. Hifadhidata yake ya maeneo, uwezo wake wa kubadilisha anwani kuwa mahali halisi (geocoding), na utafutaji wake ("nitafutie duka la dawa karibu na hapa") viko miaka kadhaa mbele ya mtu yeyote katika sehemu nyingi za dunia. Watumiaji wako wengi tayari wanaifahamu. SDK zake za simu zimekomaa, na kwa programu nyingi zinazohitaji tu kuonyesha alama na njia, ndiyo chaguo la wazi na sahihi.
Ukosoaji wa zamani kwamba Google hutuma picha bapa (raster) huku wengine wakichora vekta nao umepitwa na wakati. Google imekuwa na ramani za vekta za WebGL, zenye kuinamisha na kuzungusha, kwa miaka kadhaa sasa.
Ikiwa programu yako inaichukulia ramani kama kipengele kimoja tu, tumia Google na usiangalie nyuma.
Tatizo letu lilikuwa kwamba, kwetu, ramani si kipengele tu.
Pale Google inapoacha kuwa yako
Google inakuuzia majibu. Unauliza kitu kiko wapi, jinsi ya kufika huko, itachukua muda gani, na unapata jibu safi lililochorwa kwa mtindo wa Google, kwenye ramani ya Google, chini ya masharti ya Google.
Hilo ni zuri sana, mpaka siku utakapotaka kuuliza swali ambalo Google haikulitarajia.
Unaweza kubadilisha mwonekano wa ramani, lakini mtindo si wako. Google inatoa njia za kubadilisha mwonekano, lakini ni vidhibiti juu ya bidhaa iliyobuniwa na Google. Sisi tulitaka kuamua, safu kwa safu na kiwango cha ukuzaji kwa kiwango, kile dereva anachokiona saa 12 asubuhi kwenye mvua kubwa, ukilinganisha na abiria anayeagiza safari akiwa mgahawani. Na tulitaka mtindo huo uwe faili ndani ya hazina yetu ya msimbo, ukikaguliwa na kuhifadhiwa kwa matoleo kama msimbo wetu mwingine.
Data inakuja na kamba shingoni. Masharti ya Google yanadhibiti jinsi maudhui kutoka huduma zake yanavyoweza kutumika pamoja na ramani zisizo za Google. Kwa vitendo, mara tu njia zako, maeneo yako na matokeo ya geocoding yanapotoka Google, safu yako ya kuonyesha ramani nayo lazima itoke huko. Kila API unayoikubali inafanya uamuzi unaofuata kwa niaba yako.
Ramani ni sanduku jeusi hasa kwenye safu tunayoijali. Hatukutaka tu kuweka alama kwenye ramani. Tulitaka kuitumia ramani kama injini ya kuchora: kupitisha ndani yake maelfu ya vitu vinavyosogea, njia na maeneo, huku tukidhibiti jinsi kila kimoja kinavyochorwa.
Hakuna kati ya haya kinachoifanya Google kuwa bidhaa duni. Kinaifanya kuwa aina tofauti ya bidhaa na ile tuliyohitaji.
Kile ambacho Mapbox ilitupa
Mapbox inakuuzia vipande vya msingi: vigae vya vekta (vector tiles), maelezo ya wazi ya mitindo, injini ya kuchora inayotumia GPU, na API ya njia inayorudisha GeoJSON tupu. Inakujibu maswali machache kwa niaba yako, na badala yake inakuruhusu kuuliza maswali yako mwenyewe.
Programu zetu za abiria na dereva zote zinaendeshwa na SDK ya Mapbox ya React Native. Hiki ndicho kilichobadilika tulipoamua.
Ramani za 3D
Kamera iliyoinamishwa, ya vipimo vitatu, si pambo kwa dereva. Ndivyo binadamu anavyosoma barabara iliyo mbele yake. Programu yetu ya dereva ina njia tatu za kamera, na zote ni karibu mistari kumi na miwili tu ya usanidi:
export const CAMERA_MODES = [
{ id: "driving", pitch: 55, mode: FollowWithCourse, show3D: false },
{ id: "street-2d", pitch: 0, mode: Follow, show3D: false },
{ id: "real-3d", pitch: 60, mode: FollowWithCourse, show3D: true },
];
"Driving" inafuata mwelekeo wa gari ikiwa imeinama, kama kifaa cha GPS. "2D" ni mwonekano bapa wa jumla unaouhitaji unapotazama mji ukitafuta safari inayofuata. "Real 3D" inainua majengo, jambo lenye umuhimu zaidi kuliko unavyodhani katika miji ambako "jengo refu baada ya benki" ni maelekezo halisi.
Jiometri yenye msongamano mkubwa
Njia, maeneo ya kuchukulia abiria na magari yanayosogea moja kwa moja yote ni safu za data tunazozipa mtindo sisi wenyewe. Safari inapoanza, njia inarudi kutoka API ya Directions kama GeoJSON na inachorwa kama safu yetu wenyewe, si kama mstari ambao SDK inauchora inavyotaka. Kwa kuwa kila kitu ni data, tunaweza kurundika nyingi (magari mengi, njia nyingi, maeneo na ramani za joto) bila ramani kugeuka kuwa mfululizo wa picha zinazokwama.
Uchoraji unaoharakishwa na GPU
Vigae vya vekta vinachorwa na GPU ya kifaa badala ya kutumwa kama picha zilizokamilika. Kwa watumiaji wetu, hiyo inamaanisha kusogeza na kukuza ramani kwa ulaini kwenye simu za Android za bei ya kati zinazotawala masoko yetu, na data kidogo zaidi inayotumika kila mtu anapogusa ramani. Mahali ambapo watu hununua bando kidogo kidogo, hilo si anasa. Ni heshima kwa pesa za mtu.
Gharama tunazoweza kuzitabiri
Toleo la kweli la hoja ya gharama si "Mapbox ni nafuu zaidi." Bei za majukwaa yote mawili hubadilika, na zinategemea sana unachokiita na mara ngapi. Hoja halisi ni kwamba gharama zetu zinafuata muundo wetu. Sisi ndio tunaoamua kipi kihifadhiwe, kipi kichorwe kwenye kifaa, na maombi yapi kweli yanahitaji kwenda kwenye seva. Tunaweza kukadiria bili yetu kutokana na matumizi yetu wenyewe, badala ya kuishtukia.
Ajali: Twende Simulation Engine
Hii ndiyo sehemu ambayo hatukuipanga.
Mara ramani ilipokuwa injini ya kuchora tunayoidhibiti, badala ya picha tuliyoruhusiwa kuipamba tu, iliacha kuwa kwa ajili ya abiria na madereva peke yao. Tukaanza kuielekeza kwetu wenyewe.
Usafiri wa kuita gari ni mgumu kuujaribu. Safari moja inahusisha abiria, dereva, taarifa za mahali zinazobadilika moja kwa moja, uamuzi wa kumpangia dereva, njia, mabadiliko ya hali ya safari na malipo, yote yakitokea kwa wakati halisi kati ya vifaa vinavyosogea. Huwezi kweli kujaribu hayo kwa majaribio madogo ya msimbo (unit tests), na huwezi kuweka pikipiki mia moja barabarani kila unapobadilisha mantiki ya kupanga madereva.
Kwa hiyo tulijenga mahali ambapo tunaweza kuona yote yakitokea. Twende Simulation Engine inaendesha jukwaa juu ya ramani ile ile wanayoiona watumiaji wetu: madereva wa kuigwa wakisogea kwenye barabara halisi, maombi ya safari yakijitokeza, madereva wakipangiwa, njia zikichorwa na safari zikiendelea kutoka kuchukuliwa hadi kushushwa. Kitu kinapoenda kombo, hatusomi kumbukumbu za mfumo (logs) na kujaribu kukiwazia. Tunakiona kikitokea kwenye ramani.
Ilianza kama chombo cha kutafuta hitilafu. Imekuwa njia yetu ya kuona, kujaribu na kuendesha mfumo mzima wa usafiri. Uamuzi mmoja wa kiusanifu kuhusu jinsi ya kuchora barabara ukawa msingi wa jinsi tunavyoielewa bidhaa yetu wenyewe.
Hivyo ndivyo tunavyomaanisha kumiliki ramani. Si kwamba tulichora vigae wenyewe, bali kwamba tunaweza kuielekeza ramani kwenye swali lolote tulilonalo.
Tulichokiacha
Kila hadithi ya kweli ya kuhama ina safu ya gharama. Hii ndiyo yetu.
- Utafutaji na maeneo. Data ya Google ya maeneo muhimu ni ngumu kuishinda. Katika miji ya pili, ambako mambo mengi muhimu (kituo cha bodaboda, mlango wa soko, geti la nyumba) hayamo katika hifadhidata yoyote, tunategemea alama za mahali, maeneo yaliyobandikwa kwenye ramani na kile ambacho watumiaji wetu wenyewe wanatufundisha.
- Mazoea. Google Maps ndiyo ramani ambayo watu wengi tayari wanaijua. Ramani iliyobinafsishwa lazima ijipatie usomekaji wake kupitia ubunifu.
- Aina nyingine ya utegemezi. Mapbox si shirika la hisani. Mwaka 2020 ilihamishia injini yake ya kuchora ya wavuti kwenye leseni ya umiliki binafsi, na jamii ikachukua toleo la mwisho lililokuwa wazi na kulifanya MapLibre. Tunaliona hilo kama nguvu ya mfumo huu, si udhaifu. Maelezo ya mitindo na muundo wa vigae vya vekta viko wazi, kwa hiyo kuondoka kwetu kungekuwa kuhama, si kuandika upya. Kwa Google, hakuna mlango kama huo.
Ramani ya msingi ya Mapbox imejengwa kwa kiasi kikubwa juu ya OpenStreetMap, jambo linalomaanisha pia kwamba ujuzi wake wa miji yetu ni mzuri kadiri jamii inayoichora ilivyo. Katika miji mingi ya Afrika, wachora ramani wa kujitolea wamefanya kazi ya ajabu kujaza mapengo, na hilo ni deni tunalokusudia kulipa tunapokua.
Msimamo wetu, bila kuzunguka
Ikiwa unajenga bidhaa ambayo mahali ni moja tu ya taarifa unazotumia, tumia Google Maps. Ni bora sana na utazindua haraka zaidi.
Ikiwa unajenga bidhaa ambayo mahali ndiyo bidhaa yenyewe (usafiri wa kuita gari, usafirishaji wa mizigo, usambazaji, au chochote kinachosogea ndani ya mji), basi fikiri kwa makini sana kabla ya kumkabidhi mtu mwingine ramani yako. Chaguo hilo litaamua:
- Unachoweza kukiona. Unaweza kuona tu kile ambacho ramani yako inakuruhusu kuchora.
- Unachoweza kukijaribu. Injini yetu ya kuiga ipo kwa sababu ramani ilikuwa yetu, na tuliweza kuielekeza kwenye mfumo wetu wenyewe.
- Unachoweza kukibadilisha baadaye. Chagua teknolojia ambayo kuiacha ni kuhama, si kuandika upya.
Hatukuhamia Mapbox kwa sababu ilikuwa fasheni, wala hata kwa sababu ilikuwa nafuu zaidi. Tulihama kwa sababu kampuni ya usafiri inayojenga kwa ajili ya miji ya Afrika lazima iielewe miji hiyo kuliko mtu yeyote. Na huwezi kufanya hivyo kupitia kiolesura kilichobuniwa kujibu maswali ya mtu mwingine.

